Terreintechnieken en landschapsanalyse in een 

geomorfologisch en socio-economisch sterk veranderend gebied.

Excursiedag 1: woensdag 13 mei 2026 (editie 1) – max. 40 personen

Excursiedag 2: zaterdag 23 mei 2026 (editie 2) – max. 40 personen

Inschrijven voor deze excursie kan tussen 1 november 2025 en 1 mei 2026 maar wacht niet te lang – de beschikbare plaatsen zijn beperkt.  Je kan makkelijk je nascholing aanvragen bij je directie en op jouw vraag factureren we de professionalisering aan de school. 

We nemen streekexperten onder de arm, werken nauw samen met de medewerkers van het Grenspark Saeftinghe en gaan voor een unieke geografische inhoud die in verschillende graden krachtige aardrijkskunde kan opleveren.  We leveren niet alleen de vakinhouden aan en diverse vakdidactische invullingen van collega’s.  We willen jullie leerkrachten, ook aan het werk zetten om zelf terreintechnieken uit te testen.

Vier eeuwen geleden stond immers het grootste gedeelte van de Scheldepolders onder water als gevolg van strategische dijkdoorsteken in de strijd tussen de Noordelijke en de Zuidelijke Nederlanden.  Vanaf de 17^de eeuw begon een sprongsgewijze inpoldering welke decennia heeft geduurd.  Van een zuiver natuurlandschap evolueerden de Scheldepolders tot een agrarisch landschap, een typisch landelijk landschap. 

In de jaren ’70 werd het agrarisch landschap tot een havenlandschap bijgestuurd onder druk van de wereldwijde containerrevolutie in het scheepvaartverkeer.   De ontpoldering werd ingezet om plaats te maken voor haveninstallaties, industrieterreinen en een kerncentrale.  Het poldergebied ligt immers in de schaduw van een groeiende wereldhaven en de op proef gestelde toegankelijkheid van de Antwerpse haven eiste steeds meer ruimte voor vrachtvervoer en distributie. 

Recent krijgt de ontpoldering een ander gelaat: het terug inrichten van een getijdengebied deels als compensatie voor ingericht havengebied, deels als duurzame inrichting van het Schelde-estuarium.   Op deze manier evolueert een landelijk landschap terug naar een half-natuurlijk landschap onder druk van Europese politieke beslissingen.

De opeenvolgende functiewijzigingen en/of transities maken het gebied bij uitstek geschikt om diverse soorten landschappen te herkennen en de discussie te openen over functieconflicten en - wijzigingen in de ruimte en het gevoerde milieubeleid op diverse politieke niveaus.

Een doelgerichte excursie met een schat aan didactisch en bruikbaar materiaal.

Op de VLA-excursie worden al deze genoemde thema’s en topics belicht en gekoppeld aan de minimumdoelen van de verschillende onderwijsvormen en graden. We bundelen de minimumdoelen per graad en koppelen ze in de excursiebundel aan concrete excursiedoelen, betrokken leerinhouden en didactische toepassingen.

Terreintechnieken welke we kunnen aanbrengen en/of inoefenen zijn legio in alle graden. Observatie, oriëntering en lokalisatie staat centraal (09.06-09.07 – eerste graad), (09.07-09.08 - tweede graad) en (09.011 – derde graad).

              Concreet:            landschapsanalyse

                                          Oriëntering en lokalisering

                                          3D-2D – koppeling tussen topkaart en landschap

                                          Bodemanalyse

                                          Gesteente-analyse

                                          Gebruik van grondboring

                                          Inzetten van historische kaarten 

                                       

Betrokken minimumdoelen in tweede en derde graad en eindtermen ruimtelijk bewustzijn in eerste graad:

Eerste graad:                     09.01 - De leerlingen beschrijven kenmerken van fysischgeografische en sociaalgeografische landschapsvormende lagen.

09.02 - De leerlingen analyseren relaties tussen landschapsvormende lagen van plaatsen om verschillen tussen landschappen te verklaren.               

09.03 - De leerlingen analyseren relaties tussen landschapsvormende lagen van plaatsen om verschillen tussen landschappen te verklaren.

09.05 - De leerlingen illustreren dat landschappen evolueren op korte en lange termijn onder invloed van fysischgeografische en sociaalgeografische veranderingen.                               …

Tweede graad:                   09.05 - De leerlingen analyseren ruimtelijke gevolgen van demografische processen, productie en consumptie.

09.09 – De leerlingen illustreren de invloed van de persoonlijke en maatschappelijke context van mensen op ruimtelijke beeldvorming.

 

1. Derde graad:                         09.05 – De leerlingen verklaren de werking en gevolgen van geomorfologische processen.

2. 09.09 - De leerlingen verklaren een landschap vanuit de landschapsgenese.

   09.10 – De leerlingen evalueren de inrichting van een gebied in het Vlaams Gewest op basis van principes van duurzame ontwikkeling.

    

Dagplanning

Timing-planning	Praktische of inhoudelijke invulling
8u30-8u45	Onthaal aan station Beveren of aan terminus tram 3 op Linkeroever voor zij die het openbaar vervoer verkiezen.  Transport met deelwagens op maat georganiseerd naar Prosperpolder, Maalderij Prosperhoeve, toe.  We zetten daarnaast een car-poolsysteem op om iedereen vlot ter plekke te krijgen.   Hiervoor nemen we persoonlijk contact op…
9u-9u15	Onthaal aan de VLA-stand in de Maalderij Prosperhoeve, Prosperpolder. Parking aan de kerk voor wie met de wagen komt.
9u30- 11u	Presentaties Maalderij Prosperhoeve Prof. Stijn Temmerman  - UAntwerpen Landschaps- en natuurontwikkeling in Saeftinghe en omliggende polders en de recente natuurlijkontwikkeling in de ontpolderde Hedwige-Prosperpolder. Prof. Veerle Van Eetvelde – UGent Het karakteriseren van landschappen als wetenschappelijke basis voor een onmisbare terreintechniek.
11u-11u30	Koffiepauze, netwerken en kennismaking met de maalderij.
11u30 - 12u	Presentaties Maalderij Prosperhoeve Elise Haentjens, Communicatie- en participatiedeskundige Grenspark Groot Saeftinghe, (13 mei) Pieter Jan Meire, Netwerkregisseur Grenspark Groot Saeftinghe (23 mei) Voorstelling van het Grenspark, zijn doelstellingen, realisaties en toekomstplannen.
12u-13u	Broodjeslunch met soep, netwerken en kennismaking met het educatief aanbod van Grenspark Groot Saeftinghe.
13u-17u	Fietstocht door landbouw- en natuurgebied.      We fietsen in twee groepen, liefst op elektrische fietsen en met ‘oortjes’ in. Het traject is maximaal 30 km lang. We passen diverse excursiepunten en één bedrijfsbezoek in en testen samen terreintechnieken uit.   Doeldorp Historisch polderdorp met specifiek stratenpatroon  Infrastructuurwerken Renovatieprojecten ECA-project Plannen voor de toekomst van Doel Dijk bij de kerncentrale Transitielandschap in 360° observatie Bufferzones zoals het Paardenschor Binnendijken en inpolderingsgeschiedenis Historiek van landwinning en waterbeheer Kleine en grote landschapselementen  Landschapsvormende lagen afleiden uit waarnemingen en bronmateriaal Verschillen in bodemmateriaal – verschillen in landgebruik Prosperpolder Gemaal en pompstation Ontwikkeling van het Hedwige Prosper Polderproject (HPP) Toekomstperspectief voor dit polderdorp Nieuwe toeristische infrastructuur Ontwikkelingen binnen het Grenspark in het ontpolderde gebied Huisstijlelementen, infrastructuur en recreatief medegebruik Land van Saeftinghe Historiek en duurzame toekomst van een half-natuurlijk landschap -  Bezoekerscentrum en korte verkenning op plankierpad.
17u-18u	Mogelijk afsluitmoment in Café Het Angelus.  Deelwagens brengen deelnemers naar de vertrekpunten openbaar vervoer.

 

Bereikbaarheid is moeilijk!

Treinverbinding tot station Beveren-Waas of tramverbinding vanuit Antwerpen tot terminus tram 3 op linkeroever.  Hier organiseren we pickup met deelwagens.

Wij brengen chauffeur en passagiers met elkaar in contact voor dit carpool-systeem.

 

Parkeren kan op het dorpsplein van Prosperpolder vlak voor de kerk.

Automobilisten kunnen via het inschrijfformulier ook aangeven dat ze passagiers willen meenemen. 

 

Deelnameprijs

Voor lunch, begeleiding, werkbundel en toegang tot het digitaal verzameld bronmateriaal van velen…

              VLA-lid, 40 euro

              Geen VLA-lid, 50 euro

              Student in GEO-opleiding, 25 euro

              Extra is het huren van een elektrische fiets: 30 euro

Inschrijven

Schrijf je snel in, er is immers een limiet van 40 personen per dag;

Uiterlijk op 1 mei inschrijven via onderstaande link en het overschrijven van jouw deelnamebijdrage op rekening VLA, BE78 0682 4296 1886 van de VLA, met vermelding van ‘Scheldepolders’ – excursiedag 1 of 2 – naam deelnemer.

https://forms.gle/9UZrPftDmp9vQZ3m6