4.2.2.     

(4^de leerjaar)

lln kennen het concept waterkringloop: verdamping, condensatie, wolken, neerslag, grondwater, oppervlaktewater.

4.2.4. 

(4^de leerjaar)

lln kennen de volgende begrippen met betrekking tot natuurlijke aspecten van landschappen, inclusief de vorming en het proces ervan: de riviervorming-en processen: de bron, de typische kenmerken van beneden-, midden- en bovenloop van rivieren, het eroderen, het afzetten, de waterval, de meander, het estuarium, de delta.

4.2.5. 

(4^de leerjaar)

lln kennen de volgende begrippen met betrekking tot infrastructuur en hun interactie met landschappen:  de transportinfrastructuur: het kanaal – het water als hulpbron: de dam, het reservoir, de waterkracht, de vervuiling van waterhabitats

4.3.1. 

(4^de leerjaar)

lln kunnen met betrekking tot aardrijkskundige vaardigheden: digitale en analoge kaart hanteren, werken met register en vakcoördinaten, zichzelf oriënteren, landschappen schetsen, staaf- en lijngrafieken bespreken

4.3.3. 

(4^de leerjaar)

lln kunnen kennis en vaardigheden gebruiken om zelf aardrijkskundige vragen te beantwoorden: ruimtelijke posities, interactie op verschillende schalen, verandering in tijd 

B-stroom

Dubbele finaliteit

Onthaal

Bedrijfsmarkt

Voorwoord voorzitter VLA

VLA wordt 50 jaar jong.

Thema 1: De impact van klimaatverandering op de economische rol van rivieren en kanalen.

Rivieren en kanalen hebben altijd een belangrijke rol gespeeld in het vervoeren van goederen en in het verleden ook van mensen voor de havens van Antwerpen en Rotterdam. Deze rol komt echter meer onder druk te staan door klimaatverandering, waarbij de bevaarbaarheid van de rivieren minder wordt. Deze trend is gaat in tegen de EU-beleidsdoelstellingen (EU Green Deal en Sustainable and Smart Mobility Strategy) waarbij er juist meer lading over de waterwegen vervoerd zou moeten worden

Edwin van Hassel is gewoon hoogleraar aan het departement Transport en Regionale Economie, waar hij verschillende vakken doceert. Hij heeft een ingenieursdiploma in scheepsbouwkunde en is gepromoveerd in de toegepaste economie.  

Zijn voornaamste onderzoeksinteresses en expertise liggen bij de binnenvaart, het haveninterlandvervoer, scheepsontwerp en transportmodellering. Hij is betrokken bij verschillende onderzoeksprojecten, variërend van bedrijfsprojecten tot internationale onderzoesprojecten, die zich richten op logistiek, infrastructuurkosten-batenanalyse en transportmodellering.

Thema 2: Rivieren en riviervalleien spelen een sleutelrol binnen de Europese Natuurherstelwet.

Riviervalleien zijn essentieel voor het herstel van ecosystemen en waterhuishouding. In het kader van de Blue Deal van de Vlaamse regering, worden veen- en natte gebieden geïntegreerd in een breed, integraal waterbeleid dat inzet op zowel klimaatrobuustheid als biodiversiteit. Deze ingrepen versterken niet alleen de veerkracht tegen overstromingen, spelen een rol in het vasthouden van de koolstofvoorraden in de bodem en herstellen tenslotte ook de landschappelijke en ecologische waarde van de riviervalleien als dynamische, levende landschappen in een veranderend klimaat.

Prof. Gert Verstraeten, Departement geowetenschappen KULeuven

Koffiepauze

Bedrijfsmarkt

Thema 3: Ruimte voor water in riviervalleien voorzien tegen 2100, of inzetten op sponswerking? 

Vertrekkend vanuit de uitdagingen in de Getestreek trachten we deze vraag te beantwoorden. De Getestreek is immers zeer gevoelig voor wateroverlast, maar tegelijk stellen er zich uitdagingen op vlak van droogte en waterzekerheid. Waar moeten beleidsmakers dan op inzetten: ruimte voor water in de valleien, of werken aan de sponsfunctie op de plateaus? Welke rol speelt de Blue Deal daarin? En (hoe) kunnen we ons voorbereiden op de klimaatverandering? Wat leren modelleringen ons? Tegelijk wordt duidelijk dat werken aan het watersysteem in Vlaanderen een complexe aangelegenheid is waarbij Vlaamse, provinciale, lokale actoren en diverse stakeholders moeten samenwerken. 

An Steegen, Diensthoofd ruimtelijke planning bij de provincie Vlaams-Brabant

Afronden van het middagprogramma

GIS in de basisschool – blauwe lijnen in het landschap.

Workshop

Voor een leermiddel werkten we een lessenpakket uit rond rivieren in Vlaanderen.   We gebruiken dit lessenpakket als basis voor deze workshop.

Met Google Earth verkennen we de loop van een Vlaamse rivier.  Opdrachten vertrekken vanuit observatie en geografische vragen.   We voeren uit en samen staan we stil bij de didactische methodieken, vakspecifieke woordenschat en de gekoppelde minimumdoelen.

Dit opdrachtpakket kan ingezet worden in de derde graad basisonderwijs of in de eerste graad B-stroom.

Doelgroep

Basisonderwijs

Eerste graad

Onthardingssafari in Sint-Niklaas

Excursie = 

120 minuten

Vlaanderen kent de op één na hoogste verhardingscijfers van Europa. Tussen 2013 en 2023 kende Vlaanderen een verhardingssnelheid van zo'n 8 voetbalvelden per dag.

Om de klimaatverandering te stoppen moeten we onze uitstoot van broeikasgassen tot nul herleiden. Tegelijkertijd moeten we ons beschermen voor de reeds ontstane effecten van de klimaatverandering, waar we middenin zitten. 

Een verharde omgeving maakt ons allen uiterst kwetsbaar voor zowel overstromingen als voor droogte en hitte. Na enkele uiterst droge jaren reageert Vlaanderen in de zomer van 2020 hierop met de komst van de Blue Deal. 

Er wordt geld vrijgemaakt en er worden onthardingsopportuniteiten gevonden. 

We trekken op onthardingssafari door Sint-Niklaas om te gaan kijken naar locaties waar organisaties, scholen en overheden al de handen uit de mouwen hebben gestoken, op weg naar oplossingen. 

Geen specifieke doelgroep

Jasperina Deforce, 

Departement Omgeving van de Vlaamse overheid,  thema ontharding en groenblauwe inrichting. 

Real-time analyse van Vlaamse waterlopen met Python

Tijdens deze workshop ontdekken leerkrachten hoe ze real-time data van Vlaamse waterlopen (beschikbaar via waterinfo.be) kunnen inzetten in hun lessen. Met behulp van het Python-pakket ‘pywaterinfo’ kunnen op een snelle manier real-time data ingeladen en geanalyseerd worden.  Zo kunnen bijvoorbeeld extreme situaties, zoals piekafvoeren en droogteperiodes, opgespoord worden. Daarnaast kan de seizoensgebonden evolutie van de afvoer onderzocht worden, waarbij trends kunnen teruggekoppeld worden aan de waterkringloop. Op deze manier kunnen leerlingen op een interactieve manier aan de slag gaan met real-time data en leren ze meer over hydrologie en klimaattrends.

Doelgroep

Derde graad

Amaury Frankl, 

Glenn Desplentere, PhD-student.

Weerbaar waterland voor iedereen.

Wat is het watersysteem en hoe kan je zelf aan de slag om je weerbaar te maken tegen de klimaatverandering.

We verkennen het watersysteem aan de hand van een model (demo en doe). Meerdere praktische proefjes komen aan bod om zelf mee aan de slag te gaan in de klas (infiltratiecapaciteit  van de bodem, hoge grondwaterstand, ...). 

Verschillende waterkaarten worden gebruikt om inzicht in het watersysteem (macro, meso en microschaal) op een bepaalde locatie (bv je schooldomein) te krijgen en mogelijke knelpunten in beeld te brengen. Vertrekkende vanuit de knelpunten kunnen oplossingen (ontharden, bufferen, ... ) aan bod komen.

Doelgroep

Basisonderwijs

Eerste graad

Op VR-excursie langs de Leie doorheen de stedelijke regio van Kortrijk.

Leer hoe rivier, landschap en industrie samen het uitzicht van de regio vormgeven.

 

Voor de eerste graad ligt de focus op de landschapsvormende lagen, terwijl de derde graad het landschap diepgaander analyseert.

Een interactieve ervaring die natuur, verstedelijking en economie verbindt.
ontdek virtueel hoe mens en rivier elkaar en het landschap beïnvloeden langs de Leie.

Max. 20 à 24 personen in een workshop. Ik heb normaal 8 VR-brillen wat betekent dat er per 3 moet worden samengewerkt. Het geeft ook een klasdynamiek weer. 

Doelgroep

1ste en 3e graad. 

Aan de slag met water. Activerende werkvormen over water, rivieren, en grondwaterstromen.

Je maakt in deze workshop kennis met éen van  geowerkvormen uit de Geowerkvormenbundel (schrijven in het landschap of  kijken in de toekomst van het landschap), maar ook worden één of twee eenvoudige demonstratie Geoproeven laten zien die te maken hebben met water. Tenslotte komen  twee interactieve  geoanimaties voorbij over vertragingstijd en de waterkringloop die we zelf hebben ontwikkeld . De workshop wordt gegeven door de sectie vakdidactiek Aardrijkskunde Universiteit van Amsterdam

Doelgroep

alle graden SO

Gotze Kalsbeek, Expertisenetwerk Universiteit van Amsterdam 

Van bron tot monding: een onderzoeksles met de digitale atlas van Plantyn.

Hoe beschrijf je de loop van een rivier? In deze workshop neemt Stijn een les voor zijn eerstejaars als case. Stap voor stap toont hij hoe hij zijn les structureert, hoe hij leerlingen begrippen laat verankeren (bron, monding, stroomopwaarts en -afwaarts, linker- en rechteroever) en hoe hij de digitale atlas van Plantyn doelgericht inzet om zijn leerlingen tot inzicht te laten komen.

Je krijgt inkijk in zijn didactische opbouw – grotendeels gebaseerd op de logica van de wetenschappelijke onderzoeksmethode – van onderzoeksvraag tot besluit. Ook deelt hij concrete tips & tricks rond het werken met de digitale atlas.

We wisselen ook werkvormen en ideeën uit: hoe kan jij een bestaande les herdenken en herstructureren zodat ze meer onderzoekend wordt — met de atlas als onmisbare geografische bron?

Doelgroep

Eerste graad

Stijn De Becker is een gedreven leraar aardrijkskunde op De Prins Diest (SG Adite), intussen aan zijn achtste schooljaar toe. Hij wil verwondering opwekken voor het mooiste vak ter wereld. Voor hem is aardrijkskunde een microbe: hij volgt seminaries, woont lezingen bij en draagt al jaren bij aan de socials van de VLA. Stijn is toegankelijk en doelgericht, met een sterk oog voor structuur en didactiek.

Een toolkit voor de Next Blue Generation.

Jongeren in het secundair onderwijs bewuster maken van de Blauwe Economie. De Blauwe Economie gaat over de duurzame exploitatie en beheer van oceaan, zee en water. Dit sluit nauw aan bij thema’s in aardrijkskunde zoals milieu, natuurbehoud, waterbeheer, klimaatverandering, en menselijke activiteit in mariene gebieden. 

De toolkit kadert ook mooi in de eindterm "15.01 De leerlingen doorlopen bewust hun studie- of beroepskeuzeproces". Bovendien komt ook zelfbewustzijn en zelfreflectie aan bod door de focus op de soft skills.

Doelgroep

Derde graad

Hoe smaakt frisdrank zonder water?

In deze interactieve microlezing duiken we in de verborgen watervoetafdruk van alledaagse producten, geïllustreerd aan de hand van bijvoorbeeld een 1-literfles frisdrank, gebaseerd op een uitmuntende bachelorproef van een studente milieu- en duurzaamheidsmanagement bij HOGENT.

We ontrafelen hoe water wordt gebruikt én watervoorziening wordt beïnvloed doorheen de volledige waardeketen. Bijvoorbeeld voor frisdrank: van de teelt van suikerriet of suikerbieten, de productie van siropen en het gebruik van proceswater in bottelarijen, tot de vervaardiging van verpakkingen zoals PET, de reiniging van herbruikbaar glas en karton. We verkennen hoe deze stappen samenkomen in een waterbalans die niet alleen de directe waterinname omvat, maar ook indirecte en geografisch verspreide waterimpact weergeeft. 

Hoe kan je als bedrijf mogelijke waterrisico’s, zoals waterschaarste en waterkwaliteitsproblemen in de hele keten systematisch identificeren en beheersen om fysieke waterschaarste, onvoldoende bevoorrading van tussen- en eindproducten en reputatieschade te voorkomen? Hoe kan je als bedrijf zelf actie nemen om die risico’s te beperken?

De lezing toont hoe bedrijven, consumenten en andere stakeholders te maken hebben met gedeelde wateruitdagingen—zoals waterschaarste, dalende waterkwaliteit en lokale ecosysteemdruk—en hoe water stewardship in de keten kan bijdragen aan duurzamere keuzes en systemen voor productie en consumptie.

Doelgroep

Secundair onderwijs: 2^een 3^e graad

Ruimte voor water

Het klimaat verandert en daar kunnen we ook in België niet meer onderuit. Samen proberen we deze veranderingen tot een aanvaardbaar niveau te beperken. Toch zijn er aanpassingen nodig om ons land klaar te maken voor de toekomst. Excursie Landschapsverandering en Klimaatadaptatie legt de focus op de waterproblematiek in ons land. Om precies te zijn op het teveel aan water, dat enerzijds veroorzaakt wordt door periodes van intense neerslag en anderzijds het gevolg is van hoge waterstanden bij stormtij. 

Tijdens de workshop bekijken we in detail welke aanpassingen in de Netevallei gebeurd zijn om wateroverlast te voorkomen. Kruip in de huid van jouw leerlingen, leer hoe de getijden in het gebied werkzaam zijn en ga zelf aan de slag met concrete oefeningen op de iPad. De Netevallei kunnen we je niet persoonlijk laten zien, maar met een beetje fantasie is het net alsof je er zelf bent geweest.

Wil je het thema ‘Water’ echt in de kijker zetten? Dan is het zelf-doe-pakket Droogte in het Vizier de ideale aanvulling op Excursie Landschapsverandering en Klimaatadaptatie. Spelenderwijs ontdekken de leerlingen dat droogte geen ver-van-mijn-bedshow is, maar dat ook ons kleine landje er erg gevoelig voor is. Zowel de excursie als het pakket zijn een echte aanrader voor leerkrachten die vakoverschrijdend rond het thema ruimte en klimaat willen werken aan de hand van een specifieke case. 

Doelgroep

Alle graden